Rapport stikstofbeleid

— door Evert Mouw

Lang geleden verloor keizer Augustus drie legioenen. Net als vandaag stormde het toen; een wind kwam over zee opzetten. Het corrupte Imperium verloor het van jagers en boeren. Lang gingen ze gebukt onder hoge belastingen en onrecht. Meerdere stammen verenigden zich en zelfs een groepje ruiters uit Friesland sloot zich aan. De oude éénogige jager kwam vanuit het niets.

Na een maand hard werken kan ik mijn bevindingen presenteren. Zijn de stikstof brondata geschikt voor het maken van goed beleid? Mijn eigen plannen en werkzaamheden heb ik er voor aan de kant gezet; het rapport dat ik nu presenteer is onafhankelijk zonder financiering tot stand gekomen. Ik hoop dat het iets kan bijdragen aan Nederland. Het is dan ook niet geschreven alleen voor boeren of voor deze of gene politieke stroming. Het is wel een kritisch rapport geworden. Je kunt ‘m als PDF downloaden. Op een mobieltje gaat het lezen matig; een tablet, e-reader of computer zal fijner zijn. Genoeg gepraat! Hier is ie:

rapport-brondata-stikstofbeleid.pdf


Update: interessante reacties / media

  • Op Twitter interessante en zinvolle reactie van Franciska de Vries.
  • Een artikel op GeenStijl.
  • Beschouwing op Melkvee.nl.
  • Een mooie samenvatting op Ongehoord Nederland.
  • Korte vermelding bij Jensen.
  • Een verdiepend gesprek met Sven Hulleman op YouTube.
  • Jaco Geurts (CDA) stelt voor mij en anderen uit te nodigen voor een hoorzitting.
  • Heel korte benoeming in het Financieel Dagblad.
  • Het RIVM heeft een reactie gegeven, plus puntsgewijs inhoudelijk commentaar. (Omdat de reactie via een actualiteitpagina verloopt zal ik hieronder ook een screenshot plaatsen.) Over hun laatste opmerking mbt. volksgezondheid (NH3 en NOx uitruil) is m.i. het laatste woord nog niet gezegd; verder zie ik echter wel enkele valide en grondige inhoudelijke reacties. De hoofdvraag in mijn rapport ging over de beleidsgeschiktheid, iets waar het RIVM eigenlijk niet zelf over kan oordelen; ze kunnen slechts best-effort gegevens aanleveren aan de beleidsmakers en dat doen ze m.i. goed. Vraag is of beleidsmakers er goed mee omgaan.
  • Hiddema (FvD) noemt het rapport tijdens het Kameroverleg van 20 feb. 2020.
  • (Later volgt nog een reportage van ON!)

Errata: fouten in mijn rapport

Het rapport is definitief. Fouten zullen hier gemeld worden en in de toekomst als errata / bijlage misschien nog aan de pdf worden toegevoegd. Een geactualiseerde versie van het rapport is op de webserver geplaatst. Daarin zijn verwerkt de errata en opmerkingen van het RIVM. De oude versie is nog steeds beschikbaar. Zie ook mijn nieuwe blogpost.

  • In een citaat doe voorkomen dat “immissie” een spelfout is; dat is niet zo en dat had ik fout. Voor meer achtergrond, zie: Verschil lucht emissie en immissie. Voor de conclusies is het niet relevant, die blijven ongewijzigd.
  • Het RIVM heeft inhoudelijk meerdere gebreken aangetroffen in mijn rapport; zie daartoe hun inhoudelijk commentaar. (Mijn reactie op hun commentaar volgt later, zodra ik tijd heb. Mijn eerste indruk is dat mijn conclusie blijft staan.)
Reactie RIVM
Op de actualiteitpagina van het RIVM werd hun reactie op mijn rapport gemeld.

2020-02-01 Evert nabij Garderen
In de bossen bij Garderen, 1 feb. 2020. Gelukkig nog wat tijd om te genieten van de Veluwe.
     

19 Comments

  1. John Roes
    2020-02-09
    Reply

    Beste Evert,
    Een keurig rapport. Ik neem aan dat het een keuze is geweest om niet alle beschikbare onderwerpen op te nemen. Wellicht dat de volgende onderwerpen de selectie niet gehaald hebben, zo niet dan hoop ik dat het op de een of andere manier bruikbaar kan zijn:
    1: https://www.bd.nl/opinie/een-veel-te-beperkte-visie-op-de-natuur~abdca12e/?referrer=https://t.co/Ze2TUrBSdW hoe kan Rottummerplaat zo’n hoge depositie kennen? Klopt het bericht?
    2: in hoeverre is bliksem van invloed?
    3: er is ook nog een andere manier waarmee actieve stikstof in de bodem kan komen: via stikstoffixatie via vlinderbloemigen, waaronder de Klaver, van sommige bacteriën in de grond en van kroosvaren: het gaat dan ook om kilo’s gebonden stikstof per hectare.
    4: is het van belang dat de landbouw ook NH3 en NOx opneemt in de gewassen?
    5: produceren rottende bladeren in de herfst en winter ook NH3?

    • 2020-02-12
      Reply

      Dank voor deze opmerkingen! Ik hoop dat ze gelezen worden. Mijn onderzoek was door de vraagstelling en methode beperkt; plus dat ik niet wilde overlappen met het onderzoek van Mesdag, dat de 20e gepresenteerd wordt.

  2. Xandur
    2020-02-10
    Reply

    Veel werk in gestoken dank daarvoor!
    Dit is een eerste echte blik op de data vanuit een andere bron dan RIVM. De internationale panels gingen nooit zo diep naar data en alleen op afgebakende deelstukken in het commentaar.

    Enkele eerste opmerkingen:*Tropomi word aangehaald voor NOx (al is het teveel werk om om te rekenen), waarom ook niet IASI voor NH3 globaal of is de resolutie te laag? Zie bv https://www2.ulb.ac.be/cpm/NH3-IASI.html

    Ik mis een stuk omrekenen van Nr (reactief stikstof) naar N. NOx is niet gelijk aan NH3. Een kort stukje had verhelderend kunnen zijn, NOx –> N is kg maal ~0.3 & NH3 –> N is kg maal ~0.82 Daarmee is NH3 ruim 2,7 maal belastender dan NOx en helpt om perspectief te houden (ik snap dat op high-level hier dat niet direct aan de orde is, maar wel heel kritisch voor een juist vergelijk)

    Is er technisch uit de natte depositie metingen/data terug te rekenen naar het model (wat is foutmarge/controle)?

    Is er ook een officiele reactie van het RIVM gevraagd? Peer-review van gegevens is mooi, maar hoor- en wederhoor is altijd te prefereren.

    Vind het rekenwerk plaats in OPS of nog met middelen daarbuiten (draait OPS standalone?)

    Defensie is veelal vrijgesteld van rapportage (landsverdediging en uit gegevens is veel op te maken (omvang/soort etc), onderdeel van bijschatting

    Is er te leren van bv omringende landen. Bijvoorbeeld publicaties van Sommer et. al.? Werkt het Deense model ook voor Nederland (DAMOS) en zijn er dan verschillen?
    https://envs.au.dk/en/research-areas/air-pollution-emissions-and-effects/the-monitoring-program/air-pollution-models/damos/

    We hebben eerder gezien hoe de overheid soms omgaat met onwelvallige resultaten (www.pestinfo.nl), laten we hopen dat er geleerd is van het verleden en dat openbaar maken van data en discussie daaromtrent moet kunnen.

    Ook interessant internationaal werk aan Nr:
    http://www.clrtap-tfrn.org/
    https://yosemite.epa.gov/sab/sabproduct.nsf/WebBOARD/INCSupplemental?OpenDocument

    • 2020-02-12
      Reply

      Dit zijn erg interessante aanvullingen, waarvoor dank! Nuttig voor eventueel later onderzoek, door mij of door anderen.

  3. Dick
    2020-02-10
    Reply

    Denk je nou echt dat de mens instaat is om alles wat in de natuur gebeurt ,door te rekenen en te verklaren?
    Iedereen kan wél aanvoelen,dat de weg die we ingeslagen zijn ,meer ,meer en efficiënter,ten koste van de natuur niet de juiste is.
    Elke keer elkaar met cijfergeneuk om de oren slaan maakt op mij een hypocriete indruk ,je kunt tot in het oneindige hierover van mening verschillen.
    De verliezer staat vast : de natuur

    • 2020-02-12
      Reply

      Dat is een beetje een filosofische insteek, die wel aan de basis ligt van dit gedoe. Max Weber, vader van de sociologie, noemde dat de “onttovering” en bureaucratisering / rationalisering / mechanisering van de samenleving. Dat laat ook sporen na in de psyche van de mens. Zie ook http://www.elspeet.info/Schapen/Transitie/

  4. Dewes van Lohuizen
    2020-02-10
    Reply

    Of u het goed hebt kan ik niet beoordelen, maar het ziet er doordacht uit.
    Er staat een stukje in over de uitstoot van het vliegveld Teuge.
    Kan het verschil wat genoemd word niet komen door het type vliegbewegingen? Veel zweefvliegers?

    • 2020-02-12
      Reply

      Dat is niet onmogelijk, maar… wel, de naam die ik noem bij het deel over Teuge had andere informatie, die ik niet noemde in het rapport omdat ’t iets te ver buiten het bestek van het onderzoek ging. Eventueel kun je hem benaderen, hij is erg open.

  5. bob herlaar
    2020-02-12
    Reply

    Hoi Evert,

    Ik heb het gelezen en zal hier waarschijnlijk later op terugkomen. Maar ik heb nu 1 vraag: Heb je het rapport ook aan het RIVM gestuurd? Hebben zij een reactie gegeven ?

    • 2020-02-12
      Reply

      Nee, ik heb het niet naar het RIVM gestuurd. Ik denk dat ze goed op de hoogte zijn van het bestaan van dit rapport maar dit moet op politiek niveau afgehandeld gaan worden, niet op ambtelijk niveau.

  6. Harrie van Vaore Tjeu
    2020-02-14
    Reply

    Hoi Evert. Allereerst bedankt voor dit mooie gesprek met Sven. Zo tussen neus en lippen door en vooral de gezelligheid niet vergetend, de vinger toch op de zeer zwerende wond leggend .
    Uit jullie gesprek begrijp ik ook dat je nog steeds in democratie als oplossingsrichting geloofd. Niet ambtelijk, maar politiek. Je hebt nog steeds iets van “ik mag van de politiek toch verwachten dat …”
    Ik sluit meer aan bij het inzicht van Sven. Maar het voert te ver dat hier uit de doeken te doen. Weet dat ik het mijn opgave heb gemaakt de Belastingdienst op te heffen, of beter te transformeren naar een verheffingsdienst. Van aanslag naar bijdragen, van dwang naar vrijwilligheid. Van maatschappij naar samenleving. En weet ook dat ik bij de Belastingdienst werk! Het verwerkingsproces en rouwproces is nog in volle gang.

    Mss is het een idee om jouw analyse vaardigheden ook aan te wenden op de staat, de overheid, democratie als organiserend principe in het belang van IEDER mens. Of de input, through put en output in overeenstemming zijn met de beloftes, claims en intenties. Of we bij de gratie Gods, op basis van een sociaal contract of anderszins gehouden zijn ons te laten besturen en ons te conformeren aan wet- en regelgeving en aan het beleid. Of dat nu stikstof reductie of iets anders is.

    Namasté.

  7. […] op dat ik zelf niet met het OPS gerekend heb voor mijn rapport; dat viel buiten het bestek van mijn onderzoek en zou ook onnodig overlappen met het Mesdag […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.