De schorpioen en de schildpad; toespraak voor de boeren

— door Evert Mouw

Vandaag, 22 juli 2020, geef ik een toespraak voor de boeren tijdens de protestactie van de FDF bij het RIVM. Tegelijkertijd publiceer ik onderstaand artikel. De toespraak zal in losse vorm de tekst hieronder volgen. De tekst is geschreven in “spreektaal”, met korte zinnen.

Update: er is ook een opname op YouTube.

Het bos staat in brand. Overal zijn vlammen. Een schildpad wil vluchten door de rivier over te zwemmen. Een schorpioen vraagt of ie een lift kan krijgen. “Nee”, zegt de schildpad, “dan steek je mij”. De schorpioen protesteert. “Dat zal ik echt niet doen. Dan verzuipen we alletwee!” De schildpad, een goedzak, gaat akkoord. Halverwege de rivier steekt de schorpioen toch. De schildpad schreeuwt. “Waarom doe je dat? Nu gaan we beiden dood!” De laatste woorden van de schorpioen zijn: “Het zit nu eenmaal in mijn aard.” (Vrij naar een fabel uit Perzië.)

Mijn naam is Evert Mouw. Mijn vader was de laatste uit een geslacht van 500 jaar landbouwers, schaapherders en holtrichters. Ik ben de eerste die geen boer is. Mijn vader geloofde dat het boeren geen toekomst had. De wereld werd gek en de regels nog gekker. Na zijn overlijden erfde ik nog een beetje landbouwgrond. Ik ging studeren. Politicologie, wat informatica en een iets geneeskunde. Mijn twee masters gebruik ik als toegangsbewijs voor de nieuwe gekke wereld. Maar ze maken geen melk, geen vlees, geen brood. Hier, op deze plek, komen drie dingen bij elkaar. Drie dingen waar ik wat mee heb. Boeren, politiek en computerberekeningen.

Deze toespraak komt ongeveer nu ook op mijn weblog online. Daar kun je linkjes vinden en controleren of mijn beweringen kloppen.

Het RIVM heet een onafhankelijk instituut te zijn. Het bedrijft wetenschap, geen politiek. Maar is het wel onafhankelijk? Ministers houden toezicht. Vanuit de ministeries komen opdrachten. Het Aerius rekenmodel kent tientallen procenten onnauwkeurigheid. Maar het RIVM moet op twee cijfers achter de komma presenteren. Dat heet dan een beleidskeuze. De luchtvaart is niet goed in beeld. Transport en industrie? Matig. Voor wegen gebruiken ze een ander rekenmodel dan voor boeren. Dat bleek uit een onderzoek van EenVandaag. Mijn complimenten aan Jan Salden. (Update: het onderzoek werd uitgevoerd door anderen, zie onderaan het artikel.) Autoverkeer nemen ze alleen binnen vijf kilometer van een natuurgebied. Dat zijn politieke keuzes.

Toen we de vorige keer hier stonden, mocht de grote baas van het RIVM, Hans Brug, niet opnieuw naar het podium. Hij zei letterlijk: “Ik heb ook iemand die mijn baas is.”

Is het RIVM wetenschappelijk onafhankelijk? Carola Schouten kan bepalen hoeveel cijfers achter de komma komen. Carola kan een andere rekenmethode voor wegen bevelen. Wees gewoon eerlijk. De onafhankelijkheid is fragiel.

Met de coronacrisis zie je dat ook. Nieuwsuur kopte afgelopen vrijdag: RIVM en ministerie raakten in coronacrisis te veel vermengd.

De politiek wil uitkomsten. Het komt goed uit dat het RIVM onafhankelijk lijkt. Ineens zijn je politieke spelletjes neutraal en wetenschappelijk. De politiek is een schorpioen. Het zit in de aard van het beestje. Het wil graag de rivier over. Met de schildpad. Het RIVM is die schildpad. Het RIVM laat zich bijten. Dat moeten ze niet doen. Ze moeten op hun strepen gaan staan. Hun onafhankelijkheid afdwingen. Ja, dat betekent dat je baantje gevaar loopt. Maar het is je taak.

Een boer loopt niet weg als het gevaarlijk wordt. De boerenstand is aarde. Boeren waren de eersten die Nederland vorm gaven.

Boeren! Boeren!

Hoe krijgen we het RIVM los van de politiek? Hoe controleren we het RIVM?

Dankzij Mesdag werd het rekenmodel open. En ook de brondata. Echte wetenschap hoort altijd open te zijn. Waarom duurde het zo lang? Waarom moest een rechter hiertoe bevelen? Hoe dan ook. Mijn interesse was gewekt. Drie dingen kwamen bij elkaar: boeren, politiek en computers. Ik ging aan de slag. En ik publiceerde een rapport: Emissiedata noch juist, noch volledig, noch transparant. Het haalde GeenStijl, Ongehoord Nederland, en diverse agrarische websites. Het werd genoemd in de Tweede Kamer en provinciehuizen.

Het onderzoek van Mesdag stond er los van. Toen ze resultaten publiceerden, kon ik het narekenen. Hun code was openbaar. Ik kreeg andere resultaten. Ik rook onraad, en stelde Mesdag en ook de FDF op de hoogte. Mark belde mij. Ons eerste contact. Zijn eerste reactie: “De cijfers moeten wel kloppen.” Voor een zogenaamd radicale boer is ie verdomd eerlijk. En dat was Mesdag ook. Ze rectificeerden.

Wiens fout was het? Had Mesdag fout gerekend? Had het RIVM brakke software geleverd? Het is van allebei een beetje. Op mijn weblog noemde ik het een clusterfuck. Het OPS rekenmodel is maar matig onderhouden.

Ik had kort contact per email met een bioinformaticus bij het LUMC. Hij had wat onderhoud gedaan aan het OPS. Volgens hem prima software. Maar het had wat aanpassingen nodig om onder Linux te werken. Mijn vriendin kende hem nog van haar onderzoekstijd. Het is een klein wereldje. Niet veel mensen weten hoe zulke software werkt. Zeker politici niet. Voor managers is de kwaliteit van computercode niet interessant.

Ik ben niet tegen het RIVM. Maar dan moet het wel echt onafhankelijk zijn. Het moet duidelijk zijn. De rekenuitkomsten zijn vaak onnauwkeurig op lokaal niveau. Dat zegt ook de commissie Hordijk. Hun rekendoos is ongeschikt om er vergunningen op te baseren.

De deugkrant schreef dat het RIVM niet een zondebok moet worden. Pieter Klok schreef dat het een politieke discussie is. Eerst noemt hij protesterende boeren radicaal. En dan weer zegt hij de problemen van boeren te begrijpen. De politiek neemt te weinig verantwoordelijkheid. Dat ben ik met hem eens. Maar dat was ook te verwachten. Het zijn schorpioenen.

Ik ben lang genoeg aan het woord geweest. Ik wil jullie horen. Ik heb een vraag voor jullie. Wat voor dier is Carola Schouten? Een …

Laten we werken, vechten en bidden dat de boerenstand, en daarmee ons hele Nederland, een gezonde toekomst mag hebben.

Update: de berichtgeving van EenVandaag berustte op onderzoek van o.a. de organisatie van Vollenbroek (MOB), de SGP (volgens Bisschop) en Sieward Nijhuis.

Tortoise and Scorpion
A 19th-century illustration of “The Scorpion and the Turtle”, from the Anvaar Soheili, a Persian collection of fables. (Source: Wikipedia.)
     

3 Reacties

  1. Emil Snijer
    2020-07-22
    Antwoord

    Minister Schouten is een weekdier. Geen hersens en geen ruggengraat.
    Goed werk Evert!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.